Meteen naar de inhoud

Vertaling Metamorfosen Ovidius [eindexamen Latijn 2023]

  • Alan Tseng
  • 2 reacties

Hieronder vind je vertalingen van de teksten uit de Metamorfosen van Ovidius die leerlingen moeten vertalen en leren voor het eindexamen Latijn 2023.

Deze vertalingen zijn besproken in de les door drs. Marinda van Dorst, docent klassieke talen op het Gymnasium Haganum en bevatten diverse waardevolle bijdragen van mijn klasgenoten.

Deze vertalingen zijn nog niet compleet en (disclaimer!) niet foutloos. Er zullen regelmatig stukjes vertaling toegevoegd worden.

Inhoud

Battus’ verraad gestraft [Metamorfosen 2.680-707]

Aglauros gestraft voor haar afpersing [Metamorfosen 2.797-835]

Semele bedrogen door Hera [Metamorfosen 3.256-315]

Juno woedend en jaloers op Semele [Metamorfosen 3.256-272]

Alleen de echtgenote van Jupiter spreekt zich niet zo uit of zij afkeurt of goedkeurt, veel meer verheugt zij zich op de ramp voor het huis afgeleid van Agenor en zij brengt de haat, verzameld vanaf de Tyrische minnares (Europa) over op haar metgezellen van afkomst.

Kijk, een recente reden komt op bij een eerdere reden, zij is namelijk verdrietig dat Semele zwanger is uit het zaad van de grote Jupiter; terwijl zij haar tong voor scheldwoorden losmaakt, heeft zei ze: “Wat eigenlijk heb ik bereikt al die keren door middel van scheldpartijen? Zij moet zelf door mij aangevallen worden; ik zal haar te gronde richten als ik terecht met grootste Juno word genoemd, als het past dat ik de fonkelende scepter in mijn rechter hand vasthoud, als ik de koningin en de zus en de echtgenote van Jupiter ben, zeker zus. Maar, wie weet, zij is tevreden met de diefstal, en het onrecht voor onze slaapkamer (huwelijk) is kort. Zij is zwanger (dat ontbrak er nog maar aan) en ze draagt in haar volle buik duidelijk zichtbaar haar misdaden en zij wil moeder van alleen Jupiter worden, wat mij nauwelijks is overkomen: zo groot is het vertrouwen in haar uiterlijk. Ik zal maken dat het vertrouwen in haar gedaante haar bedriegt, ik ben niet de dochter van Saturnus als zij niet in de golven van de Styx zal binnendringen, door haar Jupiter zelf ondergedompeld.”

Semele misleid door Juno [Metamorfosen 3.273-286]

Na deze woorden stijgt zij van haar troon en verborgen door een goudgele wolk gaat zij naar de drempel van Semele, eerder verwijderde zij de wolken niet, dan dat zij een oude vrouw nabootste en zij zette op de slapen grijzen haren en zij doorploegde het huid met rimpels en zij bewoog de gebogen ledematen met trillende pas; zij maakte ook haar stem eigen aan een oude vrouw en zij was precies als Beroe, de voedster van Semele uit Epidaurus. Dus, zodra zij bij de naam van Jupiter zijn gekomen nadat ze druk in gesprek zijn geraakt door lang te praten, zuchtte zij en ze zegt: “Ik hoop, dat het Jupiter is, ik vrees echter alles; velen zijn kuise slaapkamers binnengegaan onder de naam van goden. Het is echter niet voldoende dat hij Jupiter is, laat hij bewijs van zijn liefde geven, als hij tenminste echt is en vraag dat hij jou zo groot en zodanig omhelzingen geeft, hoe groot en hoedanig hij door de hoge Juno ontvangen wordt en laat hij hij zijn herkenningstekens opnemen.”

Semele’s wens tot Jupiter [287-296]

Hera misleid door Echo; misverstand tussen Echo en Narcissus [Metamorfosen 3.351-401]

Pyramus en Thisbe: dood door misverstand [Metamorfosen 4.55-166]

Het begin van de romance [Metamorfosen 4.55-80]

Pyramus en Thisbe, de één de mooiste van de jongemannen, de ander verkozen boven de meisjes die het Oosten had, bewoonden aangrenzende huizen, waar Semiramis wordt gezegd de stad (Babylon) met bakstenen muren te hebben omringd. Het feit dat ze buren waren veroorzaakte de kennismaking en de eerst toenaderingen; met de tijd is de liefde gegroeid. Met het recht van de huwelijksfakkel hadden zij zich ook verbonden, maar de vaders hebben het verboden; wat zij niet konden verbieden, beide brandden in gelijke mate, nadat hun zielen waren bevangen. Iedere getuige is afwezig, met een hoofdknik en met gebaren spreken ze en hoe meer het wordt bedekt, des te meer laait het bedekte vuur op. De muur gemeenschappelijk aan beide huizen was gescheurd door een dunne spleet, die hij eens heeft opgelopen, wanneer hij gebouwd werd.

Dit over lange tijden door niemand opgemerkte gebrek, (wat voelt de liefde niet?) liefdes, hebben jullie als eerste gezien en jullie hebben het tot een weg voor jullie stem gemaakt en lieve woordjes hadden de gewoonte van de één naar de ander door die veilige spleet over te steken. Vaak, telkens wanneer Thisbe hier stond en Pyramus daar, en beurtelings was de adem van hun mond opgevangen, ¨Jaloerse¨, zeiden zij, ¨waarom belemmer je geliefden? Hoe weinig moeite zou het zijn, dat je toestond dat wij met het hele lichaam worden verenigd? Of, als dat te veel (moeite) is, tenminste, dat je open stond voor het geven van kussen. Maar wij zijn niet ondankbaar; we geven toe dat we jou te danken hebben, dat naar de bevriende oren een toegang voor woorden is gegeven.¨ Zulke dingen tevergeefs uit de verschillende woonplaatsen gezegd hebbend, zeiden zei onder de nacht, ¨Vaarwel¨ en ieder gaf zijn deel (van de muur) kussen, die niet aan de andere kant aankwamen.

Een geheime afspraak [Metamorfosen 4.81-92]

De volgende zonsopkomst had de nachtelijke vuren weggehaald en de zon had berijpte grassen met zonnestralen gedroogd: zij kwamen naar de gewone plek. Toen, met klein gefluister hebben zij besloten, eerst veel geklaagd hebbend, dat zij in de stille nacht proberen de bewakers te bedriegen en uit de deuren te gaan, en wanneer zij het huis zullen hebben verlaten dat zij de huizen van de stad verlaten en opdat er niet door de wandelenden rondgedwaald moet worden over een breed veld, dat zij afspreken bij de graven van Ninus en dat zij schuilen onder de schaduw van een boom; er stond een boom daar, zeer rijk aan witte vruchten, een hoge moerbeiboom, grenzend aan een koude waterbron. De afspraken bevallen; en in de wateren uit het zicht stort het licht zich langzaam, dat uit het zicht leek te verdwijnen en de nacht vertrekt uit dezelfde wateren.

Thisbe ontsnapt [Metamorfosen 4.93-104]

De slimme Thisbe gaat naar buiten door de duisternis nadat de deur is geopend en zij bedriegt haar bewakers en gesluierd wat betreft haar gezicht bereikt zij de grafheuvel en zij zit onder de afgesproken boom; de liefde maakte haar dapper. Kijk, een leeuwin komt, besmeurd wat betreft haar schuimende bek met bloed van koeien, om haar dorst te lessen in het water van een naburige fontein; die Babylonische Thisbe zag in de verte bij de stralen van de maan, terwijl zij vlucht, liet zij de van haar rug naar beneden gegleden sluieren achter. Zodra de woeste leeuwin haar dorst in vele golven lest, terwijl zij terugging in de bossen verscheurde zij de dunne toevallig zonder haarzelf (zonder Thisbe) gevonden mantels met haar bebloede mond.

Pyramus komt te laat [Metamorfosen 4.105-127]

Pyramus, nadat hij te laat naar buiten was gegaan, zag duidelijke voetsporen in het mulle zand, van een beest en hij verbleekte met zijn hele gezicht; zodra hij echter ook de met bloed gekleurde kledingstuk had gevonden, zei hij: ¨Eén nacht zal twee geliefden doden, van wie zij het meest een lang leven waard was, onze geest is schuldig. Ik, beklagenswaardige, die heeft bevolen dat je ´s nachts naar plaatsen vol van angst kwam, noch was ik eerder hier gekomen. O leeuwen, die onder deze rots wonen, verscheur ons lichaam en eet met je woeste beet de misdadige ingewanden! Maar het is van een lafaard om de dood te wensen.¨

Hij tilt de sluiers van Thisbe op en hij brengt ze met zich naar de schaduw van de afgesproken boom en hij gaf tranen, zodra hij de bekende kleding kussen gaf, zegt hij: ¨Ontvang nu, ook een slok van ons bloed.¨ En het zwaard, waarmee hij gereed was, liet hij in zijn ingewanden neerkomen; noch was er oponthoud, hij trok stervend het zwaard uit de gloeiende wond. Terwijl hij achterover lag, spuit het bloed hoog op, niet anders dan wanneer een buis openbarst omdat de lood beschadigd is en wanneer heldere wateren uit een sissend gat ver naar buiten spuit en met stoten de lucht breekt. De vruchten veranderen in een zwarte kleur door het spatten van het bloed en de wortel kleurt de hangende moerbeibessen met een purperen kleur, nadat het met bloed nat is gemaakt.

Thisbe vindt Pyramus [Metamorfosen 4.128-146]

Kijk, nadat haar angst nog niet is weggelegd, komt zij terug, opdat zij de geliefde niet teleurstelt en zij zoekt de jonge man met ogen en geest en zij is enthousiast om te vertellen hoeveel gevaren zij heeft overleefd. En zodra zij de plaats en de vorm in de geziene boom herkende, zo maakt de kleur van het fruit haar onzeker, zij twijfelt of dit het is. Terwijl zij twijfelt, ziet zij dat de trillende ledematen slaan op de bloederige grond en zij nam een stap achteruit en een bleker dan buxushout gezicht dragend huiverde zij net zoals de zee, die trilt, wanneer de zee licht wordt aangeraakt door een kleine bries.

Maar, nadat zij zich op een afstand houdend haar geliefden had herkend, slaat zij met hard gejammer op de onwaardige armen en terwijl zij de haren uitrukt en het geliefde lichaam omarmt vulde zij de wonden met tranen en zij mengde haar gehuil aan zijn bloed en kussen drukkend op het koude gezicht riep zij: ¨Pyramus, welke lot heeft jou mij ontnomen? Pyramus, antwoord! Jouw Thisbe, liefste, roept jou; til je liggende gezichten (gesloten ogen) op en luister.¨ Bij de naam van Thisbe richtte Pyramus de al door de dood zwaar gemaakte ogen op en nadat hij haar had gezien sloot hij ze weer.

Thisbe volgt het voorbeeld van Pyramus [Metamorfosen 4.147-166]

Nadat zij haar kledingstuk had herkend en de lege schede zonder zwaard had gezien zei ze: ¨Jouw hand en jouw liefde hebben hebben jou gedood, ongelukkige. Ik heb ook een dappere hand voor dit ene en ook liefde; het zal nu krachten geven voor wonden. Ik zal je dood volgen en ik zal de zeer trieste oorzaak en metgezel van jouw dood genoemd worden, ach jij die door alleen de dood weggerukt kon worden van mij, je zal niet weggerukt kunnen worden door de dood. O zeer ongelukkige (mijn) ouders (van mij) en van hem, dit moet echter uit naam van ons beide gevraagd worden, dat jullie niet misgunnen, dat zij(wij), die hechte liefde, die het laatste uur heeft verbonden, in dezelfde grafheuvel gezet worden. Maar jij, boom, die nu met takken het beklagenswaardige lichaam van één (persoon) bedekt, spoedig zal je bedekken van twee, hou de tekens van de dood vast en heb altijd donkere vruchten geschikt voor rouw; aandenkens van een (ons) dubbele bloedvergieten.¨

Ze heeft dat gezegd en zij heeft zich op het zwaard gestort, nadat zij het zwaardpunt helemaal onderaan haar borst had geplaatst. Haar wensen echter hebben de goden, de ouders geraakt; want een donkere kleur is in de vrucht, wanneer die rijp is geworden en wat over is van de brandstapel, rust nu in één urn.

Cephalus vermomt zich en stelt Procris op de proef [Metamorfosen 7.690-752]

Cephalus doodt Procris door misverstand op misverstand [Metamorfosen 7.794-863]

… (t/m memorabat)

Hercules doodt Nessus, die dankzij bedrog wraak neemt [Metamorfosen 9.101-162]

Hercules’ moeizame geboorte loopt dankzij een list goed af [Metamorfosen 9.285-323]

Morpheus neemt de gedaante van Ceyx aan en bezoekt Alcyone [Metamorfosen 11.650-670]

Alcyone met Ceyx herenigd [Metamorfosen 11.710-748]

Fama [Metamorfosen 12.39-63]

Handige links

Online woordenboek Latijn Nederlands

Syllabus Latijnse Taal en Cultuur 2023

Er zijn 2 reacties op dit artikel

Geef een reactie!

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Hoi, leuk dat je er bent! Tipsvoorschool.nl maakt gebruik van cookies

X